D-vítamín
Þörf fyrir D-vítamín eykst með aldrinum til að styðja við beinheilsu og upptöku kalsíums
D-vítamín er nauðsynlegt fyrir líkamsstarfsemi, þar á meðal frásog kalks í smáþörmum. Það virkjar sérstök prótein sem hjálpa til við að flytja kalk úr fæðunni yfir í blóðrásina, en rétt magn kalks og fosfats í blóði er nauðsynlegt fyrir heilbrigða beinmyndun og eðlilegan vöðvasamdrátt. Skortur á D-vítamíni getur leitt til beinþynningar og veikari beina.
Ráðlagður dagskammtur
Samkvæmt norrænum næringarleiðbeiningum og Landlæknisembættinu er ráðlagður dagskammtur D-vítamíns fyrir fullorðna yfirleitt 15-20 míkrógrömm (600-800 AE), en sumir, sérstaklega þeir sem eiga í erfiðleikum með upptöku, geta þurft hærri skammta.
Börn 1-9 ára
10 μg (400 AE)10 ára-70 ára
15 μg (600 AE)70 ára og eldri
20 μg (800 AE)
D-vítamín og matur
Aðaluppspretta D-vítamíns er sólarljós, en líkaminn framleiðir það í húðinni þegar hún verður fyrir útfjólublárri geislun. Það er hins vegar erfitt að fá nægilegt D-vítamín einungis úr fæðu, þar sem það finnst í litlu magni í takmörkuðum matvælum. Feitur fiskur, eins og lax, síld og makríll, er einn af helstu náttúrulegu uppsprettunum, en maður þyrfti að borða mikið af honum til að uppfylla ráðlagðan dagskammt. D-vítamínmagn í eggjum og mjólkurvörum er fremur lítið.
Efri mörk
D-vítamín er fituleysanlegt vítamín og getur safnast upp í líkamanum ef það er tekið í of miklu magni, sérstaklega í formi bætiefna. Ofneysla getur hækkað styrk kalks í blóði og valdið einkennum eins og:
- þreytu,
- vöðvaslappleika,
- hjartsláttartruflunum,
- nýrnasteinum
- skertri nýrnastarfsemi
Þrátt fyrir að D-vítamínskortur sé algengur, er einnig mögulegt að taka of mikið. Efri mörk fyrir fullorðna eru 4.000 AE (100 μg) á dag og ætti aðeins að fara yfir þau í samráði við heilbrigðisstarfsfólk.
Mikilvægt:
Ekki er hægt að fá eituráhrif af D-vítamíni eingöngu frá sólarljósi eða fæðu. Slík eituráhrif koma aðeins fram við inntöku mjög stórra skammta af bætiefnum. Fylgdu alltaf ráðleggingum heilbrigðisstarfsfólks um notkun D-vítamíns og láttu mæla D-vítamíngildi reglulega ef þörf krefur.